ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

         Πρόλογος...............................................................................................................................................................................................9

 

         Κεφ. 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

        1.1.       ΓΕΝΙΚΑ................................................................................................................................................................................11

        1.2.       ΤΟ ΑΤΟΜΟ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΟΥ............................................................................................................................16

 

         Κεφ. 2:    ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΙΟΙΜΙΖΟΥΣΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ

             2.1.       ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ.........................................................................21            

               2.1.1.           Ενέργεια και ένταση δέσμης ακτινοβολίας......................................................................................................26

               2.1.2.           Ραδιοϊσότοπα..........................................................................................................................................................28

               2.1.3.           Κοσμική ακτινοβολία.............................................................................................................................................30

        2.2.        ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΦΩΤΟΝΙΩΝ

          2.2.1.            Ακτίνες-Χ και γ.........................................................................................................................................................32

          2.2.2.            Σωματίδια-α ............................................................................................................................................................37

          2.2.3.            Σωματίδια-β ............................................................................................................................................................37

     2.2.4.             Πρωτόνια (ρ)...........................................................................................................................................................38

     2.2.5.             Νετρόνια (η)............................................................................................................................................................38

     2.2.6.             Βαριά ιόντα.............................................................................................................................................................39

            2.3         ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ                                                         

     2.3.1.             Γραμμική μεταβίβαση ενέργειας - ειδικός ιονισμός....................................................................................41

     2.3.2.             Ειδικός ιονισμός για τις ακτίνες-Χ και γ...........................................................................................................46

     2.3.3.             Διεγέρσεις που προκαλούνται από ιονίζουσες ακτινοβολίες...................................................................47

     2.3.4.             Αντιδράσεις ιόντων..............................................................................................................................................47       

     2.3.5.             Ανίχνευση ελευθέρων ριζών.............................................................................................................................49

  2.4.         ΜΟΝΑΔΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ,
                  ΤΗΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΣΟΔΥΝΑΜΗΣ ΔΟΣΗΣ.........................................................................................51

    2.4.1.              Ποσότητα ραδιενέργειας (Curie και Bequerel).............................................................................................52      

    2.4.2.              Μονάδα έκθεσης στην ακτινοβολία (Roentgen) .........................................................................................54

    2.4.3.              Μονάδα απορρόφησης (rad και Gray)..........................................................................................................55

    2.4.4.              Μονάδα ισοδύναμης δόσης (rem, Sievert)...................................................................................................56 

  2.5.           ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ                                 

    2.5.1.             Θάλαμος ιονισμού................................................................................................................................................61

     2.5.2.             Ο μετρητής Geiger-Muller..................................................................................................................................61

     2.5.3.             Μετρητής με σπινθηρισμό (scintilation counter)........................................................................................65


             
2.5.4.             Αυτοραδιογραφικές μέθοδοι...........................................................................................................................70

              2.5.5.             Ραδιοανοσολογικές μέθοδοι...........................................................................................................................72

 

  2.6.   ΕΠΙΠΕΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ - ΕΠΙΤΡΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΟ-
           ΣΕΙΣ.........................................................................................................................................................................................74

 

 

 

Κεφ. 3: ΤΡΟΠΟΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΙΟΝΙΖΟΥΣΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ ΣΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

          3.1     ΑΜΕΣΗ ΚΑΙ ΕΜΜΕΣΗ ΔΡΑΣΗ.........................................................................................................................................81

   3.1.1.             Μέθοδοι διάκρισης της άμεσης και έμμεσης δράσης................................................................................83

   3.1.2.             Διάκριση με αραίωση.........................................................................................................................................83

   3.1.3.             Διάκριση με χημική προστασία.......................................................................................................................84

   3.1.4.             Διάκριση με πήξη................................................................................................................................................85

 3.2.    ΣΧΕΣΗ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗ ΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΑΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΑΡΑΤΗΡΟΥΜΕΝΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ

            3.2.1.             Θεωρία του στόχου.............................................................................................................................................85

          3.3.    ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΜΜΕΣΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ                   

      3.4.    ΔΡΑΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΡΙΖΩΝ .........................................................................................................................................90

          3.4.1.             Ραδιόλυση του νερού...........................................................................................................................................90

    3.4.2.             Αντιδράσεις των ελευθέρων ριζών του νερού με ανόργανα και οργανικά μόρια  

    3.4.3.             Επίδραση των ακτινοβολιών στα υδροκολλοειδή ...................................................................................95

      3.5.    ΡΑΔΙΟ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ....................................................................................................96

      3.6.    ΕΠΑΝΟΡΟΩΤΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΡΑΔΙΟΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΤΕΣ..........................................................................96

 

 

 Κεφ. 4: ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ ΑΠΟ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΚΤΙΝΩΝ-Χ

      4.1.    ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΥΠΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

    4.1.1.              Άμεση δράση των ακτινοβολιών επί των μακρομορίων.....................................................................97

    4.1.2.             Έμμεση δράση των ακτινοβολιών επί των μακρομορίων...................................................................98

    4.1.3.              Ραδιοευαισθησία κυτταρικών συστατικών..............................................................................................99

 

      4.2.    ΡΑΔΙΟΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ.........................................................................................................103

      4.3.    ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ...............................................................................................................108

          4.3.1.               Καμπύλες επιβίωσης.....................................................................................................................................108

    4.3.2.               Κυτταρικός μετασχηματισμός....................................................................................................................110

        4.4.     ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΙΣΤΟΥΣ................................................................................................................................................111

     4.5.      ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ...............................................................................................................................112

     4.6.      ΕΠΑΝΟΡΘΩΤΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ................................................................................................................................118   

     4.7.      ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΟΡΓ.ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΙΟΝ. ΑΚΤ...............119    

     4.8.      ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΟΥΝ ΤΗ ΡΑΔΙΟΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΤΩΝ ΙΣΤΩΝ..........................................................120      

     4.9.      ΟΞΕΙΑ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΑ ΑΚΤΙΝΟΠΑΘΕΙΑ ......................................................................................................................121

           4.9.1.                Φαινόμενο οξείας ακτινοπάθειας..............................................................................................................121

           4.9.2.                Φαινόμενο χρόνιας ακτινοπάθειας...........................................................................................................123

        4.10.     ΡΑΔΙΟ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΙΚΩΝ....................................123

    4.11.     ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΤΡΟφΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ..................................................................................................124

    4.12.     ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΦΥΤΑ..............................................................................................................................................125

    4.13.     ΡΑΔΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ.......................................................................................................................................................125

    4.14.     ΡΑΔΙΟΟΙΚΟΛΟΓΙΑ........................................................................................................................................................126

 

 

     Κεφ. 5: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΙΟΝΙΖΟΥΣΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ

    5.1.       ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΑΚΤΙΝΩΝ-Χ................................................................................................................................128

    5.2.       ΙΧΝΗΘΕΤΕΣ - ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΙΣΟΤΟΠΑ...................................................................................................................133

         5.2.1.                Παρασκευή ραδιοϊσοτόπων........................................................................................................................135

  5.2.2.                Φυσικές ιδιότητες ραδιενεργών στοιχείων και ισοτόπων..................................................................136

  5.2.3.                Βιοϊατρικές εφαρμογές Ραδιοϊσοτόπων.................................................................................................142

  5.2.4.                Χειρισμός και φύλαξη ραδιοϊσοτόπων....................................................................................................150

       5.3.        ΡΑΔΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ.........................................................................................................................................................153

    5.4.       ΑΤΟΜΙΚΑ ΟΠΛΑ - ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΕΣ.............................................................................................................156

    5.5.       ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ...............................................................................160

         5.5.1.                Τί ακολουθεί μετά από ένα πυρηνικό ατύχημα;.....................................................................................160

  5.5.2.                 Πυρηνικά ατυχήματα..................................................................................................................................163                   

5.6.       ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑ   ΑΠΟ   ΙΟΝΙΖΟΥΣΕΣ   ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ   ΚΑΙ
              ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ.......................................................................................................................................................171

 

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ...................................................................................................................................................................................177